و از آن رو كه اقامت در منازل میانِ راه، برای اهل سلوک، گناه است، گفته‌اند: «حسنات‌الابرار، سیئات‌المقربین»؛ مثل کودک کلاس اول که تازه قلم به‌دست گرفته، همان دست‌خطِ نامتعارف او، قابل تحسين و تعریف است؛ اما اگر کودک کلاس پنجم همین دست‌خط را داشته باشد، او را عتاب می‌کنند، چون حسنۀ کودک کلاس اول، برای کودک کلاس پنجم، گناه و خطاست.

عبارت خواجه: « و ایشان را از آن گناه به توبه و استغفار و ترك اصرار و ندامت بر فوات گذشته و تضرع به حضرت آفريدگار  تعالي پاک باید شد».

شرح عبارت:  گویا جناب خواجه در عبارت فوق می‌خواهد به این پرسش پاسخ دهد که چگونه می‌توان از گناه التفات به غیر و ركود و توقف و سير قهقرايي پاک شد؟ پاسخ آن است که از راه توبه، استغفار و ندامت بر افعال گذشته و تضرع به درگاه الهی می‌توان از گناه مزبور پاک شد؛ این ناله‌ها و سوزهایی که ائمۀ معصومین ؟عهم؟ در مناجات‌های خود  با خداوند داشتند، بر همین وجه حمل می‌شود.

عبارت خواجه «من تاب و اخلص سرّه لِله فالله له»[۱]

شرح عبارت: مراد از عبارت فوق ـ که گویا از برخی عارفان است ـ این است: هرکس حقیقتاً توبه کند و خالصانه خودش را در اختیار خداوند قرار دهد، خداوند نیز خودش را در اختیار او قرار می‌دهد.

وقتی انسان همۀ وجودش را در اختیار خداوند قرار داد، خداوند نیز آن‌چه را که  در اختیار دارد از اسما و صفات و. . . در اختیار این بنده قرار می‌دهد، چنین است که یک‌انسان، مظهر اسماء و صفات الهی می‌شود، امام باقر ؟ع؟ در دعای سحر بدرگاه الهي عرضه مي دارد: «اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ مِنْ بَهَائِکَ بِأَبْهَاهُ وَ کُلُّ بَهَائِکَ بَهِیٌّ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِبَهَائِکَ کُلِّهِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ مِنْ جَمَالِکَ بِأَجْمَلِهِ وَ کُلُّ جَمَالِکَ جَمِیلٌ؛ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِجَمالِکَ کُلِّه/[۲] خدایا، من، زيباترين مرتبه از مراتب زيبايي ات را از تو درخواست می‌کنم،در حالی که همۀ مراتب زیبایی‌ تو زیباست، خدایا من تو را به‌ حق همۀ مراتب زیبایی‌ات مورد سوال قرار می‌دهم، خدایا! من، نيكوترين مرتبه از مراتب جمالت را از تو درخواست می‌کنم، در حالی که همۀ مراتب جمال تو نیکوست، خدایا! من تو را به حق همۀ مراتب جمالت مورد سوال قرار می‌دهم».

يعني: خدایا! من از تو خودت و اوصاف جمال و جلالت  را می‌خواهم، انسان‌های بزرگ و بالغ، از خداوند بهشت و حوریان بهشتي را درخواست نمی‌کنند؛ بلکه اوصاف کمال او را از وي تقاضا دارند.

باري! جناب خواجه در پايان اين فصل به آيه ۲۲۲ سوره بقره تمسك مي كنند كه مي فرمايد: «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ؛ خداوند توبه‏‌كاران و پاكيزگان را دوست مى‌دارد».

در جای دیگر می‌فرماید: «فَإِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ؛[۳] بی‌تردید خداوند پرهیزکاران را دوست دارد»، آري! متقین همواره سعی دارند كه از گناه پرهيز کنند، و اگر به هر علّت دچار معصیت شدند، فوراً دست به‌کار می‌شوند و عقب ماندگي ها و خرابكاري هاي خود را جبران مي كنند و وجودشان را از آلودگي ها و غفلت پاكيزه مي سازند؛ اين افراد محبوب خداوند هستند و خداوند ایشان را دوست دارد.

 

 

 

 

[۱] . اوصاف الاشراف صفحه ۲۵

[۲] . مفاتیح الجنان، دعای سحر ماه مبارک رمضان.

[۳] . آل عمران: ۷۶٫