شاغل یا مانع چیست؟

شاغل یا مانع اموری میباشد که شخص را به خودش متوجه می‌کند؛

که این امور ممکن است از امور مبصره و دیدنیها باشد
ممکن است از امور شنیدنی باشد
ممکن است از مذوقات و چشیدنی ها باشد
ممکن است از ملموسات و لمس کردنیها باشد
یا از امور وهمی و خیالی بوده باشد
و همچنین حتی از لذتهایی که در مسیر امور اخروی که برای شخص رهزنی کند…

 

شواغل عمدتا اموری که مربوط به قوای ظاهره و قوای باطنه هست؛
ظاهره؛ همین پنج قوه که همه می‌شناسیم
و قوای باطنه، عمدتا، وهم و خیال و همچنین افکار ناشایست و پراکنده…

 

اینها چیزهایی است که سالک در خلوت، باید خودش را از شرش رها کند و در امان بماند.

لذا در خلوت، مکان جوری باید فراهم بوده باشد، که برای اوج و عروج و توجه به حق فراهم بوده باشد

و برعکس برای شاغل ها و مانع ها زمینه مفقود بوده باشد…

 

بنابراین جناب خواجه در فصل خلوت، موانع را اینطور برمیشمرد:

«و معظم موانع مشاغل مجازی باشدکه نفس را بالتفات به ماسوی الله مشغول دارند و از اقبال کلی بر وصول به مقصد حقیقی باز دارند و شواغل، حواس ظاهره و باطنه باشند یا دیگر قوای حیوانی یا افکار مجازی، محسوسات و موهومات، متخیلات و شهوات و غضب ها و افکار پراکنده غیر الهی»

اینها  که خواجه برمی‌شمرد، مشاغل و موانع هستند و ما را به خود مشغول میدارند که به حق نپردازیم و متمرکز در حق نشویم.

 

 

منبع: بیانات حضرت استاد در شرح کتاب اوصاف الاشراف