خواجه نصیر در فصل مراقبت و محاسبت، در مورد مراقبه، میفرماید:

«و اما مراقبت آنست که همیشه ظاهر و باطن خود نگاه دارد تا از وی چیزی در وجود نیاید (۱)که حسناتی که کرده باطل کرده اند (۲)یعنی ملاحظت احوال خود دایم بکند تا بر معصیتی اقدام ننماید نه آشکار و نه در پنهان و شاغلی او را از سلوک راه حق بازندارد نه قوی و نه ضعیف و این معنی همیشه پیش خاطر خود بدارد(۳).« وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ ۚ»(۴)تا آنگاه که به مرتبه وصول به مطلب رسد (۵) و الله یوفق من یشاء من عباده انه هو اللطیف الخبیر»(۶)

 

 

(۱) صادر نشود, واقع نشود

(۲)تا اینجا که خوب عمل کردی؛ از اینجا به بعد هم اگر میخواهی خوب ادامه پیدا کند, باید مواظبت داشته باشی؛

(۳) همواره مدنظر داشته باشد

بدانید خداوند به آنچه که در درون شماست، عالم است؛ یعنی گمان نکنید که اگر فقط عملی را در خارج از ذات و وجودتان سامان ببخشید و به چشم می آید آنها را باید مواظبت بکنید. خیر! درون شما هم میدانی است برای عمل و صادرات؛ که خدای تبارک و تعالی به آن هم علم دارد. هیچ چیز براو پنهان و پوشیده نیست.

 

(۴)این فصل به این آیه ختم میشود: وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ ۚ» سوره مبارکه بقره. ۲۳۵

مواظب او و حضور او باشید

و اینکه بالاخره چون میداند؛ براساس علمش تصمیم میگیرد و هرکس را که بخواهد مورد رحمت و غفران خودش قرار میدهد و هرکس را که بخواهد عذاب میدهد.

میفرماید :« من یشا» « هرکس را که بخواهد»؛ منتها میدانید، که مشیت او، مشیت حکیمانه است. بی ملاک نیست… خالی از مصلحت نیست…

کسی که مورد غفران قرار میگیرد با ملاک است و آنی هم که مورد غفلت باز با ملاک است…

ملاکش هم برمیگردد به من و شما

ملاک را هم، ما به دست او میدهیم… آن مصلحت را ما رقم میزنیم…

ملاک را ما بدست خدا میدهیم…

و بعد خدای تبارک براساس این ملاک و مصلحت، مشیت خود را به طرف غفران متمایل میکند یا عذاب. ولله علی کل شی قدیر، خداوند هرآنچه که بفرمایید قادر است.

فَاحْذَرُوهُ ۚ مراقب او باشید…( از این قسمت آیه بر می آید که مراقب او باشید…)

پروا کنید نسبت به او…

 

(۵)این حالت مراقبه همینطور باید باشد و باشد و باشد… ضعیف نشود و بلکه روز به روز تقویت شود تا اینکه به مقصد برسیم… و تا انموقع از این جهت هیچ نباید احساس امنیت داشته باشیم…

نفس هست! تا اینجا خوب بوده معلوم نیست از این به بعدش خوب باشد…

همیشه باید مواظب بود…

گر هزاران بُرّیش سر     از خیال زندگی گیرد زسر

نفس را اگر هزار بار سر ببری باز میبینی همان که بوده ، هست…

خب این نفس که اینطوریست, مگر میشود رهایش کرد؟ تا به مقصد برسیم باید باشد؟

 

(۶)اینها هم باز آیاتی هستند که ما را در توجه به مراقبه کمک میکند.

خداست که لطیف است و خبیر… شما باید از او مراقبه کنید چون او خبیر است، خبر دارد. نفوذ کرده در همه اشیاء و در همه جا هست؛ پس خبر دارد و تو باید مراقب او بوده باشی…

و از خداوند توفیق بخواهید که در این محاسبه موفق باشید… مواظب رفتار و کردارتان باشید…

قبل از اینکه کار شما را حسابرسی کنند خودتان به حساب خود برسید…