ریاضت و حقوق خانواده / دو طرفه باید دید

کسی که می خواهد ریاضت بکشد، خودش را بسازد و قدم در راه خود سازی و سیر و سلوک بگذارد، نخست باید نگاهی به اطراف خود بیاندازد و ببیند آیا تکالیف مقدماتی تر و لازم تر را به جای آورده یا نه؟

آیا کارهای واجب تری که باید پیش از هر چیز انجام شود، انجام شده یا نه؟

اگر تکالیف مقدماتی تر و واجب تر را انجام داده، نوبت به کارها و تکالیف بعدی می رسد وگرنه نباید تا کارهای لازم تر را انجام نداده، آن ها را رها کرده، به طور دلخواه به کارهای دیگری بپردازد که در رتبه بعد قرار دارند.

 

به یاد دارم، روزی یکی از افرادی که تا به یک نفر اهل دل می رسند از او درخواست دستورالعمل اخلاقی و سیر و سلوک می کنند به فردی رسید که در این راه، گامی زده بود و طبق عادت از او دستور العمل خواست،

ایشان هم طرف را می شناخت از این رو به او گفت: تو هنوز بلد نیستی با زن و فرزندت چگونه رفتار کنی و اگر هم بلدی، عرضه نداری آن ها را آن طور اداره کنی؟ چگونه از من دستورالعمل می خواهی؟ اول برو ببین تکلیفت درباره خانواده ات چیست، بعد ببین آیا به آن تکالیف عمل می کنی؟ و اگر دیدی که عمل کرده ای و در این زمینه حقی از قلم نیفتاده، آن وقت بیا تا به تو بگویم چه دستور العملی را در وادی سیر و سلوک اجرا کنی؛ دستور العمل سیر و سلوکی تو فعلا همین است که به آن ها برسی و حقوق آن ها را به طور تمام و کمال ادا کنی.

البته در این جا، دو نکته را نباید از قلم انداخت: یکی همین توصیه درباره خانم هاست نیز هست، برخی از خانم ها می خواهند در مسیر سیر و سلوک گام بردارند و باید هم بردارند، این اشکالی ندارد؛ بلکه لازم هم هست؛ ولی این خانم در مرحله نخست باید ببیند، آیا حق شوهر و فرزندانش را آن طور که باید ادا می کند یا نه؟ اگر در زمینه حقوق شوهر، فرزند و دیگرانی که به گردن او حقی دارند، حقی از قلم نیفتاده و همه حقوق تمام و کمال انجام شده، نوبت به این می رسد که دنبال دستورالعمل اخلاقی و سیر و سلوک باشد.

درباره کسی که در زمینه حقوق، وظایفی دارد که هنوز آنها را انجام نداده، سیر و سلوک، یعنی ادا کردن حقوق؛ ریاضت، یعنی بجا آوردن حقوق.

نکته دیگر آن که درست است که گفتیم اهل سیر و سلوک در مرحله نخست باید حقوق خانه و خانواده خود را مراعات کنند و حق هم همین است؛ ولی این سخن نباید بهانه ای شود در دست افرادی که با اساس معارف الهی مخالفند و سیر و سلوک را نمی پذیرند و به بهانه حق و حقوق خود، بنا بر بر لجبازی بگذارند و هر روز برای شریک زندگی خویش، چیزی را بهانه کنند و چوب لای چرخ بگذارند و عرصه را او تنگ کنند و یا اگر با سیر و سلوک مخالف نیستند در مقام مطالبه حقوق، پای خود را از حد معمول درازتر کنند و بنا را بر زیاده خواهی بگذارند که اگر طرف بخواهد در همه عمر، پاسخگوی زیاده خواهی ها و زیاده طلبی های همسر خود باشد، نتواند از عهده آن برآید؛ در این گونه موارد طرفین باید میزان داشته باشند و با توجه به آن میزان، خواسته های خود را از یکدیگر تعدیل کنند و اگر جایی برای ایثار هست و می شود از برخی حقوق گذشت، گذشت کنند تا همسرشان، کاری را که می خواهد در مسیر ریاضت انجام دهد، عملی کند.

_به یاد دارم، روزهای پایانی عمر با برکت امام (قدس سره)، شخصی از ایشان استفتا کرده بود و گفته بود، پدر من با نماز خواندن من مخالف است و می گوید من راضی نیستم در خانه من نماز بخوانی و اگر در این خانه نماز بخوانی، مکان نمازت غصبی است و نمازت باطل است، آیا نماز من در خانه پدرم- که در آنجا زندگی می کنم – باطل است؟
_امام در جواب نوشته بودند: غلط کرده است، بخوانید، اشکال ندارد.

امام در این پاسخ، هم تکلیف پدر را مشخص کرده و هم تکلیف پسر را، ولی اگر نوشته بودند، نماز شما صحیح است اشکالی ندارد، تنها تکلیف پسر را مشخص کرده بودند، ایشان در حقیقت خواسته به پدر بگوید، نباید از حق و حقوقی که داری، سوء استفاده کنی؛ اکنون در گفتگوی ما هم، مطلب از این قرار است که افراد نباید از حق و حقوق خود سوء استفاده کنند و مزاحم کارهای مشروع و لازم همسر خود شوند.

 

 

این مبحث ادامه دارد؛ مطالب بعدی را دنبال کنید…

منبع: ریاضت در عرف عرفان – آیت الله استاد حسن رمضانی

ریاضت در عرف عرفان – ۱۵