۴کلمه وجود دارد که در فارسی همه را آزمایش ترجمه میکنیم؛ حال آنکه با تفاوت دارند؛ تفاوت معنوی دارند؛

_فتنه

_امتحان

_ابتلا

_اختبار

۱)اگر آزمایش با امور شیرین و خوشایند باشد، به آن فتنه میگویند؛ قرآن میفرماید: «إِنَّما أَمْوالُكُمْ وَ أَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ» «شما را با پول با مال و ثروت … با مقام و منصب، بافرزند، با طرفدار، با مرید… همه خوشایند اند… امتحانتان میکنیم.»

آیت الله جوادی حفظه الله ایشان لسان مودبی دارد اما گاهی از باب ضرورت دیگر یک چیزهایی را میفرماید؛ یک وقتی ایشان میفرمود: «گاهی اوقات یک مریدان خری پیدا میشوند… که خریت آنها منجر به خریت مراد میشود! مراد هم کم کم مثل آنها خر میشود!! مریدان نفهم که میخواهند یک دسته راه بیندازند که زیر علم او سینه بزنند که آنها هم به جایی برسند. بعضی ها بعضی ها را به عرش میرسانند که خودش به کرسی دست یابد و الا قصدشان این نیست که او را به عرش برسانند؛ بلکه میخواهند خودشان به کرسی برسند. انقدر این را تعریف میکند تا به عرش میرسد تا اینکه لااقل این به کرسی برسد. اگر آزمایش توسط اینگونه امور خوشایند باشد فتبه معنا میشود.

۲)اگرآزمایش با امور نا خوشایند صورت گیرد، مال را بگیرند… جان را بگیرند… مرض به او دهند, مصیبت دهند… این نوع آزمایش به ابتلا تعبیر میشود.

«وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ » (سوره مبارکه بقره . آیه ۱۵۵) ثمرات را میگیریم, انفس را… تا اینکه شما را بیازماییم… آمایش توسط این امور ابتلا میشود…

۳)اگر آزمایش طوری باشد که طرف آزمایش کننده هیچ خبر ندارد؛ آزمایش میکند که خبر دار بشود, به آن اختبار میگویند. در زبان عرب آزمایشگاهها را مختبر میگویند. کسی که آنجا ترکیب میکند, ببیند چه از آب درمیآید این میشود اختبار.

۴)اگر با شکنجه و عذاب کسی را, چیزی را بیازمایند… امتحان میگویند… امور زجر آور؛ اموری که انسان را به زحمت بیندازد…