“توبه خاص” مربوط به انبیاء و اولیاء و معصومان است؛ که این توبه مربوط به ترک اولی است…

که این توبه نیز شرایط و مقوماتی دارد؛ با این تفاوت که در “توبه عام” روی معصیت بود, روی گناه بود, اینجا روی “ترک اولی”

شرایط همان شرایط؛ مقومات همان مقومات؛ و تبعات همان تبعات.

چطور گفتیم آنجا فرد باید پشیمان شود, متاسف شود, باید جبران کند, باید استغفار داشته باشد, اینجا هم اگر ترک اولی پیش بیاید, همان انقلاب درونی بوجود بیاید, آه و اشک و ناله … جبران مافات صورت گیرد و عزم بر ترک باشد, توبه محقق است که خدای تبارک و تعالی میپذیرد و مطلب همان است باید شرایط را تطبیق داد.

لذا خواجه نصیر در این قسمت از کتاب میفرماید: واما توبه خاص که از ترک اولی باشد, شرایط آن ازاین معنی که یاد کرده شد, مفهوم میشود(۱). و در این باب فرموده است: «لَقَدْ تَابَ اللَّهُ عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي سَاعَةِ الْعُسْرَةِ»

و آیه ای که خواجه مناسب این مطلب میبیند این آیه میباشد.

(۱)یعنی از آنچه ما مناسب شرایط توبه عام گفتیم میتوانیم شرایط توبه خاص را هم استنباط کنیم.

 

در اینجا و در آیه صحبت سر پیامبران است؛ پیامبرانی که معصوم اند.

و مهاجرین و انصار و کسانی که در خدمت پیامبراند؛ در خدمت انسان کامل ختمی هستند؛ چه به صورت خدمت چه به صورت نصرت (و المهاجرین و الانصار). خدای تبارک و تعالی توبه اینها را میپذیرد که نسبت به ترک اولی هست. مخصوصا درباره نبیین که مطرح شده؛ والا معصومند و گناه نمیکنند؛

برای مهاجرین و انصار با توجه به اینکه در شعاع رسالت قرار داشتند؛ در محضر پیامبرند و با توجه به قربی که نسبت به پیامبر دارند یک نحو عصمتی ممکن است برای آنها حاصل شود؛ چون در محضر انسان کامل اند؛ خود حضور نوعی عصمت می آورد؛ بنابراین اگر اینها گناهی دارند ترک اولی است و برای اینها معصیت است.

البته میگوییم مهاجرین و انصار در درجه عصمت هستند, در درجات پایین تر نه در درجاتی که مال انبیا و اولیا هست به مقدار قربی که دارند… به نحو کلی و عام نمیگوییم.

مهاجرین و انصاری که در ساعت تنگی و در شرایط ویژه در خدمت پیامبر بودند. «في سَاعَةِ الْعُسْرَةِ»
همچنین نکته ی دیگر آیه اینکه “ه” در “اتبعوه” به پیامبر برمیگردد؛ کسانی که از او پیروی کردند؛ تابع انسان کامل هستند و نوعی عصمت برای آنها وجود دارد, در نتیجه توبه آنها نیز از ترک اولی است.