«اَلتَّائِبُ مِنَ الذَّنبِ كَمَن لا ذَنبَ لَه »این جمله شرایط توبه عام است از معاصی.

و در حق این جماعت فرموده است: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحًا عَسَىٰ رَبُّكُمْ أَنْ يُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ»(سوره مباکه تحریم.۸)

و نیز فرموده است: «إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ فَأُولَٰئِكَ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ»(سوره مبارکه نساء . ۱۷)

 

این تتمه ی توبه عام هست؛ که خواجه  کلام را به آن آیات شریفه ختم میکند؛ که صحبت از توبه و توصیه به توبه و توبه ی نصوح داشتن است… که خدای تعالی براساس این توبه نصوح, سیئات را تکفیر میکند. میپوشاند. 

و اگر اثری از گناه و ذنب در شخص بوجودآمده, با توجه به توبه ای که صورت میگیرد و اصلاحی که صورت میگیرد تمام این آثار و تبعات برطرف میشود… در اینجا خلاصه اصلاح عمده هست…

 

_توبه صرف عذرخواهی کردن و صرف ببخشید گفتن نیست.

همانطور که گفته شد:

۱)اول باید دردرون آن تحول بوجود بیاد, آن انقلاب درونی بوجود بیاید, از ته دل شخص پشیمان شود و شرمنده باشد از اینکه که این خطا صورت گرفته…  شرمنده باشد… متاسف باشد…  بعد آه و ناله وگریه و استغفار…

۲)و بعد هم اگر حقی از حقوق مردم و الهی ضایع شده آنها را جبران کند.

اگر این امر بوده باشد, قطعا شخص دیگر به دنبالش نمیرود.  این یعنی غفران!  یعنی مغفرت الهی…

مغفرت بدون اسباب صورت نمیگیرد … تکفیر, پرده پوشی بدون معدات و اسباب و تمهیدات صورت نمیگیرد… ما از خدا بخواهیم خدایا نادیده بگیر, خدایا بپوشان…خدایا مارا مورد مغفرت خودت قرار بده بدون آنکه آن اصلاح, بدون آن عزم برتر, بدون اینکه آن جبران مافات واقع بشود, اصلا معنا ندارد…