در “منازل السائرین”ِ خواجه عبدالله انصاری پس از یقظه که بیداری هست، صحبت از توبه است؛ آغاز با توبه است.

در اوصاف الاشراف هم پس از تمهید مقدمات و تهیه راحله، صحبت از توبه است.

 

خواجه فصل را با این آیه آغاز میکند:

«و تـــــــوُبــــــوُا اِلَـــی الــــلـّهِ جَمــــیعاََ اَیُّهَا المُومِنُونَ لَعَّلکُم تُفلِحونَ» (سوره مبارکه نور.آیه۳۱)

«ای مومنان برای رسیدن به فلاح، یعنی دستیابی به کمال انسانی، شما نیازمند به توبه هستید».

 

همه نیازمند توبه هستید، در هر سطحی که قرار دارید ودر هر مقطعی که هستید؛

چه مبتدی ِ مبتدی…
چه منتهی ِمنتهی…
آنهایی هم که در حد تَوَّسط  قراردارند، به طریق اولی

 

لذا فرمود:  «وتُوبُوا اِلی اللّهِ جَمیعا»
همه باید اهل توبه باشند، شاید باشد که مفلح بوده باشید، که به صلاح و کمال دست یابید.

اینطور نیست که بگوییم؛ گنهکاران توبه کنند و مثلا زاهدین و عابدین خیر! پیامبران و اولیاء خیر… نه! همه وهمه باید توبه کنند…

 

«توبُوا اِلی اللّه جَمیعا»

بنابراین, هرکس در هر جایی در هر شرایطی که هست نیازمند به توبه است، هرچند خاتم انبیا بوده باشد.

بعضی “جمیعا” را اینطور گفتند که مراد اینست که جلسات گروهی تشکیل بدهید، دسته جمعی توبه کنید، نه تنهایی، ۱۰، ۲۰، ۳۰ نفر جلسه توبه منعقد کنید وهمه دست به توبه و استغفار بردارید، که خدای تبارک این استغفار گروهی را میپذیرد.

ماغرضمان اینست که یکی از معانی این آیه میتواند همین باشد، این هم یک نوعی توبه است، اما نباید منحصر کرد.

هرکسی، ولو دسته جمعی نباشد، در هر موقعی، در هر شرایطی که هست باید توبه کند. (این معنی دقیقی هست).