در معنی “اوصاف الاشراف” باید گفت: ویژگی, حالات, خصوصیات انسانهای باشرف است.

منظور از “اشراف” انسانهای شریف است. شریف, ناظر به عمل اثباتی است, برابر عزت که عمل صلبی است.

“بایدها”, تعبیر به “شرف” و “نباید ها” تعبیر به “عز” میشود.

“عز” یعنی انسان برابر بدیها و انجام آنها نفوذ ناپذیر باشد.

و ” شرف” وقتی اطلاق میشود که فرد اعمالی را انجام بدهد. برطبق فرمایشی از پیامبر اکرم(ص): « شرف مومن به شب زنده داری واهل مناجات و ذکربودن است.

جناب مولانا میفرمایند: «جانور فربه شود از راه نوش آدمی فربه شود از راه گوش جانور فربه شود لیک از علف آدمی فربه شود به “عز و شرف”» چاق شدن بعد حیوانی انسان از راه نوشیدن است. بعد انسانی از راه علم و شنیدن پرورانده میشود.

بنابراین بایدهایی که انسان باید انجام بدهد “شرف” است و نبایدها “عز” است.

پس عز و شرف عمل ( صلبی, ثبوتی) است.